Keyboard shortcuts

Press ← or → to navigate between chapters

Press S or / to search in the book

Press ? to show this help

Press Esc to hide this help

แพ็กเกจและเครต

ส่วนประกอบแรกของระบบมอดูลที่เราจะมาเรียนรู้กันคือ แพ็กเกจ (packages) และเครต (crates)

เครต (crate) คือหน่วยโค้ดที่เล็กที่สุดที่คอมไพเลอร์ Rust จะหยิบขึ้นมาประมวลผลในคราวเดียว แม้ว่าคุณจะสั่งรัน rustc โดยตรงแทนที่จะใช้ cargo และส่งไฟล์ซอร์สโค้ดไปเพียงไฟล์เดียว (เหมือนที่เราเคยทำในหัวข้อ “พื้นฐานของโปรแกรม Rust” ในบทที่ 1) ตัวคอมไพเลอร์ก็ยังถือว่าไฟล์เดี่ยวนั้นคือเครตหนึ่งตัว โดยเครตสามารถบรรจุมอดูล (modules) ต่างๆ ไว้ภายในได้ และมอดูลเหล่านั้นก็อาจถูกแยกไปนิยามไว้ในไฟล์อื่นๆ ที่จะถูกคอมไพล์รวมเข้ากับตัวเครต ดังที่เราจะได้เห็นกันในหัวข้อต่อๆ ไป

เครตสามารถแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่: เครตไบนารี (binary crate) หรือเครตไลบรารี (library crate) เครตไบนารี คือโปรแกรมที่คุณสามารถคอมไพล์ออกมาเป็นไฟล์รันได้ (executable binary) เพื่อนำไปสั่งรัน เช่น โปรแกรมบรรทัดคำสั่ง (CLI) หรือโปรแกรมเซิร์ฟเวอร์ โดยเครตไบนารีแต่ละตัวจะต้องมีฟังก์ชันชื่อ main เสมอ เพื่อกำหนดจุดเริ่มต้นการทำงานเมื่อไฟล์รันได้เริ่มทำงาน ซึ่งเครตทั้งหมดที่เราได้สร้างขึ้นมาจนถึงจุดนี้ล้วนเป็นเครตไบนารีทั้งสิ้น

ในทางกลับกัน เครตไลบรารี จะไม่มีฟังก์ชัน main และไม่สามารถคอมไพล์ออกมาเป็นไฟล์รันได้โดยตรง แต่จะถูกสร้างขึ้นเพื่อนิยามฟังก์ชันการทำงานต่างๆ โดยมีเป้าหมายเพื่อนำไปแบ่งปันและเรียกใช้งานร่วมกับโปรเจกต์อื่นๆ ตัวอย่างเช่น เครต rand ที่เรานำมาใช้ใน บทที่ 2 ซึ่งทำหน้าที่ช่วยสุ่มตัวเลข โดยส่วนใหญ่แล้ว เมื่อชาว Rustacean พูดคำว่า “เครต” มักจะหมายถึงเครตไลบรารี และมักใช้คำว่า “เครต” ในความหมายเดียวกับคำว่า “ไลบรารี” ในการเขียนโปรแกรมทั่วไป

รากของเครต (crate root) คือไฟล์ซอร์สโค้ดตั้งต้นที่คอมไพเลอร์ Rust จะเริ่มอ่านเป็นจุดแรก และทำหน้าที่เป็นมอดูลราก (root module) ของเครตของคุณ (เราจะอธิบายเรื่องมอดูลอย่างละเอียดในหัวข้อ “ควบคุมสโคปและความเป็นส่วนตัวด้วยมอดูล”)

แพ็กเกจ (package) คือชุดของเครตตั้งแต่หนึ่งตัวขึ้นไปที่รวมกลุ่มกันเพื่อส่งมอบชุดฟังก์ชันการทำงานบางอย่าง โดยแพ็กเกจจะประกอบด้วยไฟล์ Cargo.toml ซึ่งทำหน้าที่อธิบายวิธีการบิลด์เครตเหล่านั้น ในความเป็นจริงแล้ว ตัว Cargo เองก็เป็นแพ็กเกจหนึ่งที่บรรจุเครตไบนารีสำหรับเครื่องมือบรรทัดคำสั่งที่คุณใช้สั่งบิลด์โค้ด และในแพ็กเกจ Cargo ก็ยังมีเครตไลบรารีที่เครตไบนารีตัวนั้นต้องพึ่งพาอยู่อีกด้วย ซึ่งโปรเจกต์อื่นๆ ก็สามารถเรียกใช้เครตไลบรารีของ Cargo เพื่อนำตรรกะการทำงานแบบเดียวกับที่เครื่องมือ Cargo ใช้ไปต่อยอดได้เช่นกัน

แพ็กเกจหนึ่งแพ็กเกจสามารถมีเครตไบนารีกี่ตัวก็ได้ตามต้องการ แต่จะมีเครตไลบรารีได้มากที่สุดเพียง 1 ตัวเท่านั้น และทุกแพ็กเกจจะต้องมีเครตอย่างน้อย 1 ตัวเสมอ ไม่ว่าจะเป็นเครตไลบรารีหรือเครตไบนารีก็ตาม

ลองมาดูสิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อเราสร้างแพ็กเกจใหม่ขึ้นมา เริ่มแรก ให้เราป้อนคำสั่ง cargo new my-project:

$ cargo new my-project
     Created binary (application) `my-project` package
$ ls my-project
Cargo.toml
src
$ ls my-project/src
main.rs

หลังจากเรารันคำสั่ง cargo new my-project แล้ว เราลองใช้คำสั่ง ls เพื่อดูสิ่งที่ Cargo สร้างขึ้นมาให้ ในไดเรกทอรี my-project จะมีไฟล์ Cargo.toml ซึ่งแสดงถึงการเป็นแพ็กเกจ นอกจากนี้ยังมีไดเรกทอรี src ที่บรรจุไฟล์ main.rs อยู่ภายใน หากคุณลองเปิดไฟล์ Cargo.toml ในโปรแกรมแก้ไขข้อความ คุณจะสังเกตเห็นว่าไม่มีส่วนใดเลยที่กล่าวถึงไฟล์ src/main.rs นั่นเป็นเพราะ Cargo มีข้อตกลงร่วมกัน (convention) ว่าไฟล์ src/main.rs คือรากของเครต (crate root) สำหรับเครตไบนารีที่มีชื่อเดียวกับชื่อแพ็กเกจ และในทำนองเดียวกัน Cargo ก็รับรู้อยู่แล้วว่า หากภายในไดเรกทอรีของแพ็กเกจมีไฟล์ src/lib.rs อยู่ แพ็กเกจนั้นก็จะมีเครตไลบรารีที่มีชื่อเดียวกับแพ็กเกจ โดยมีไฟล์ src/lib.rs ทำหน้าที่เป็นรากของเครต โดย Cargo จะเป็นผู้ส่งไฟล์รากของเครตเหล่านี้ไปให้ rustc ทำการบิลด์เป็นไลบรารีหรือไบนารีต่อไป

ในตัวอย่างนี้ เรามีแพ็กเกจที่บรรจุเพียงแค่ไฟล์ src/main.rs ซึ่งหมายความว่ามันมีเพียงเครตไบนารีชื่อ my-project ตัวเดียวเท่านั้น แต่หากแพ็กเกจใดมีทั้งไฟล์ src/main.rs และ src/lib.rs แพ็กเกจนั้นก็จะมีเครต 2 ตัว คือเครตไบนารีและเครตไลบรารี ซึ่งทั้งสองจะมีชื่อเดียวกับชื่อแพ็กเกจ นอกจากนี้ แพ็กเกจยังสามารถมีเครตไบนารีได้หลายตัว โดยการนำไฟล์ซอร์สโค้ดไปวางไว้ในไดเรกทอรี src/bin ซึ่งไฟล์แต่ละไฟล์ที่อยู่ในนั้นจะกลายเป็นเครตไบนารีแยกต่างหากแต่ละตัวทันที