Keyboard shortcuts

Press ← or → to navigate between chapters

Press S or / to search in the book

Press ? to show this help

Press Esc to hide this help

ค่าสุ่ม

เมื่อเรามีเครื่องมือในการผลิตข้อมูลสุ่มดิบแล้ว คำถามถัดมาคือ เราจะแปลงข้อมูลเหล่านั้นให้กลายเป็นค่าของชนิดข้อมูลที่เราต้องการใช้งานได้อย่างไร?

นี่เป็นคำถามที่มีคำตอบสองชั้น: เพราะเราจำเป็นต้องทราบทั้ง ขอบเขตช่วงค่า (range) ที่ต้องการ และชนิดของ การแจกแจง (distribution) ของค่านั้นๆ (ซึ่งจะเป็นประเด็นหลักในบทถัดไป)

เทรต Rng

เพื่อความสะดวกในการพัฒนา ตัวสร้างเลขสุ่มทุกตัวจะอิมพลีเมนต์เทรต Rng ให้โดยอัตโนมัติ ซึ่งทำหน้าที่เป็นทางลัดสำหรับสร้างค่าสุ่มในรูปแบบต่างๆ มากมาย โดยมีฟังก์ชันอำนวยความสะดวกสำหรับการสร้างค่าที่มีการแจกแจงแบบสม่ำเสมอ (Uniform) ดังนี้:

  • Rng::random สุ่มสร้างค่าที่ไม่ลำเอียง (แบบสม่ำเสมอ) จากช่วงค่าที่เหมาะสมตามแต่ละชนิดข้อมูล สำหรับจำนวนเต็มโดยทั่วไปจะครอบคลุมช่วงค่าทั้งหมดที่ชนิดข้อมูลนั้นแทนค่าได้ (เช่น จาก 0u32 ถึง std::u32::MAX) สำหรับเลขทศนิยมจะอยู่ระหว่าง 0 ถึง 1 และยังรองรับชนิดข้อมูลอื่นๆ เช่น อาร์เรย์ และ ทูเพิล

    เมธอดนี้เป็น wrapper อำนวยความสะดวกที่ห่อหุ้มการแจกแจง StandardUniform เอาไว้ ตามที่อธิบายไว้ในส่วนถัดไป

  • Rng::random_range สุ่มสร้างค่าที่ไม่ลำเอียงภายในช่วงค่าที่ระบุ

  • Rng::fill และ Rng::try_fill ฟังก์ชันที่ได้รับการปรับแต่งประสิทธิภาพมาเป็นพิเศษสำหรับเติมค่าสุ่มลงในสไลซ์ของไบต์หรือสไลซ์ของจำนวนเต็มใดๆ

นอกจากนี้ยังมีฟังก์ชันอำนวยความสะดวกสำหรับการสร้างค่าบูลีนแบบไม่สม่ำเสมอ:

  • Rng::random_bool สุ่มค่าบูลีนตามความน่าจะเป็นที่กำหนด
  • Rng::random_ratio สุ่มค่าบูลีนเช่นกัน โดยกำหนดความน่าจะเป็นในรูปของเศษส่วน

และสุดท้าย มีฟังก์ชันสำหรับสุ่มค่าจากการแจกแจงใดๆ ก็ได้:

  • Rng::sample สุ่มค่าโดยตรงจากการแจกแจง (distribution) ที่กำหนด

ตัวอย่าง:

use rand::RngExt;
fn main() {
let mut rng = rand::rng();

// an unbiased integer over the entire range:
let i: i32 = rng.random();
println!("i = {i}");

// a uniformly distributed value between 0 and 1:
let x: f64 = rng.random();
println!("x = {x}");

// simulate rolling a die:
println!("roll = {}", rng.random_range(1..=6));
}

นอกจากนี้ ฟังก์ชัน random ยังเป็นทางลัดไปยัง Rng::random บน rng():

use rand::Rng;
fn main() {
println!("Tossing a coin...");
if rand::random() {
    println!("We got lucky!");
}
}

ชนิดข้อมูลสุ่มที่กำหนดเอง

จากตัวอย่างข้างต้น จะสังเกตเห็นว่าการเรียก rng.random() จะให้การแจกแจงของค่าที่แตกต่างกันไปตามชนิดข้อมูล:

  • ค่า i32 จะถูกสุ่มขึ้นจากช่วง i32::MIN ..= i32::MAX แบบสม่ำเสมอ
  • ค่า f32 จะถูกสุ่มขึ้นจากช่วง 0.0 .. 1.0 แบบสม่ำเสมอ

นี่คือพฤติกรรมของการแจกแจง StandardUniform ซึ่งแม้ว่าเรื่องของ Distribution จะเป็นหัวข้อหลักในบทถัดไป แต่ด้วยความสำคัญของการแจกแจงแบบ StandardUniform เราจึงขอกล่าวถึงไว้ล่วงหน้า ณ ที่นี้ โดยตามธรรมเนียมทั่วไปแล้ว นิยามคำว่ามาตรฐานอาจดูเหมือนเป็นการกำหนดขึ้นเอง (somewhat arbitrary) แต่แท้จริงแล้วถูกคัดเลือกมาอย่างมีหลักการและมีเหตุผลรองรับเป็นอย่างดี:

  • ค่าจะถูกสุ่มแบบสม่ำเสมอ: เมื่อพิจารณาช่วงย่อยสองช่วงใดๆ ที่มีขนาดเท่ากัน แต่ละช่วงย่อมมีโอกาสเท่ากันที่จะเป็นที่อยู่ของค่าสุ่มถัดไป
  • โดยทั่วไปจะใช้ช่วงค่าทั้งหมดที่ชนิดข้อมูลเป้าหมายสามารถรองรับได้
  • สำหรับ f32 และ f64 จะใช้ช่วง 0.0 .. 1.0 (ไม่นับรวม 1.0) ด้วยเหตุผลสองประการ: (ก) เป็นแนวทางปฏิบัติมาตรฐานสากลของตัวสร้างเลขสุ่ม และ (ข) ในหลายแอปพลิเคชัน การรักษาการแจกแจงตัวอย่างให้สม่ำเสมอบนเส้นจำนวนจริง (Real number line) ถือเป็นเรื่องสำคัญยิ่ง ซึ่งสำหรับระบบเลขทศนิยมแล้ว สิ่งนี้จะเป็นไปได้ก็ต่อเมื่อจำกัดช่วงค่าไว้เท่านั้น

จากหลักการดังกล่าว เราสามารถอิมพลีเมนต์การแจกแจง StandardUniform ให้กับชนิดข้อมูลที่เราสร้างขึ้นเองได้เช่นกัน:

use rand::{Rng, RngExt};
use rand::distr::{Distribution, StandardUniform, Uniform};
use std::f64::consts::TAU; // = 2π

/// Represents an angle, in radians
#[derive(Debug)]
pub struct Angle(f64);
impl Angle {
    pub fn from_degrees(degrees: f64) -> Self {
        Angle(degrees * (std::f64::consts::TAU / 360.0))
    }
}

impl Distribution<Angle> for StandardUniform {
    fn sample<R: Rng + ?Sized>(&self, rng: &mut R) -> Angle {
        // It would be correct to write:
        // Angle(rng.random::<f64>() * TAU)

        // However, the following is preferred:
        Angle(Uniform::new(0.0, TAU).unwrap().sample(rng))
    }
}

fn main() {
    let angle: Angle = rand::rng().random();
    println!("Random angle: {angle:?}");
}